SOSYAL ve KÜLTÜREL YÖNLERİYLE GERZE
Bir toplumun düşünce dengesidir eğitim ve kültür. Kendi gelenek ve görenekleriyle, yaşadığı çağı kaynaştıran, her türlü yenilikleri benimseyen Gerze, sosyal ve kültürel yönden gelişmiş yüksek bir eğitim ve kültür seviyesine sahip bu özelliği ile tanınan ilçelerimizden biridir. Gerze ilçesinde bünyesinde Yabancı Dil Ağırlıklı Lise bulunan 1 Genel Lise 1 Çok Programlı Lise (Muhasebe, elektrik, mobilya ve dekorasyon ve metal işleri), 1 Anadolu Lisesi, İmam Hatip Lisesi ve Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi olmak üzere toplam 5 lise ile 37 ilköğretim okulu (okullardan 8 tanesi bağımsız) bulunmaktadır. İlçe merkezinde sosyal yaşam deniz mevsiminin başlamasıyla hareketlilik kazanır. Sahiller ve plajlar gece geç saatlere kadar dinlenen ve eğlenen insanlarla doludur. Bu zamanın boşa harcanması anlamında değildir. Yaşadığı dünyaya her zaman penceresi açık insanlar topluluğudur Gerze. Yaşamının farkındadır. Çağdaş, eğitime önem veren, düşünen, üreten, hoşgörülü, sanat sever insanlardır. Ancak, iş sahasının sınırlı oluşu büyük kentlere göçe neden olmaktadır.
Bu kentlerin başında İstanbul, Ankara ve İzmir gelmektedir. 13 Şubat 1956 yılında büyük bir yangın felaketi geçiren Gerze, yeniden imar edilmiştir. Devlet tarafından yaptırılan evler, büyük bölümü sağlıklı, yaşam koşullarına uygun olup gecekondu tipi evler hiç yok denecek kadar azdır. Bu nedenle her yıl kutlanan 18-20 Temmuz Gerze Deniz Şenlikleri, yangından sonra felakete uğrayan vatandaşlara yapılan hizmetlerin en son bitirildiği tarihten gelen anlamlı bir gündür. Geçiminin büyük bölümünü tarıma dayalı olarak sürdüren köylerde yaşama standardı ortalama düzeydedir. Arazinin meyilli oluşu dağınık yerleşim biçimine neden olmaktadır. Evler genellikle ağaçtan yapılmış olup alt kısmında hayvan damı vardır. Köy yolları ham yol olduğundan fazla yağış nedeniyle sık sık heyelan olmaktadır. Bu da ulaşımı olumsuz yönde etkilemektedir. Elektriksiz ve telefonsuz köy bulunmamaktadır. İçme suyu şebekesi bazı köy ve mahallelerde mevcut olup ekseri köyümüzde bulunmamaktadır. Yeni belediye olan Yenikent Belediyesi'nde çalışmalar devam etmektedir. Sağlık hizmetleri 15 yataklı Sağlık Merkezi, Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi, 5 Sağlık Ocağı (Merkez, Karlı, Yenikent, Soğuksu, Sarımsak) vasıtasıyla yürütülmektedir. Ayrıca 22 köyde Sağlık Evi mevcut olup, bunların üçünde ebe bulunmaktadır. Sağlık hizmetleri 13 doktor, 43 yardımcı sağlık personeli, 22 genel idari hizmetler sınıfında olmak üzere toplam 78 personel ile yürütülmektedir. Sağlık Merkezinde 1 ambulans, Merkez Sağlık Ocağında 1 ambulans ve 1 binek oto, Yenikent Sağlık Ocağında ise 1 ambulans bulunmaktadır. İlçe Sağlık Merkezinde ayrıca röntgen ve laboratuar
hizmetleri de verilmektedir. İlçede hava kirliliği problemi bulunmamaktadır. Artan nüfus karşısında ekonomik ve sosyal nedenlerden dolayı köyden kente göç, diğer bölgelerimizde olduğu gibi ilçemiz ve köylerinde de olmuştur. Kentlileşen köylülerimizi daha çok genç nüfus teşkil etmektedir. Köyleriyle bir bütün oluşturan ilçemizde; "Kız çocuğu okuyup da ne olacak?" zihniyeti tamamen kalkmış olup eğitim ve öğretime gerekli önem verilmektedir. Örgün eğitimin dışında yaygın eğitim faaliyetleri de gerek ilçe merkezinde gerekse köylerimizde yetişkin eğitimi ile ilgili faaliyetlerini sürdürmekte olup Cumhuriyetimizin Kurucusu Ulu Önder Atatürk'ün doğumunun 100. yılı nedeniyle 23 Mart 1981 yılında yeniden başlatılan okuma-yazma seferberliği ile çok sayıda vatandaşımızın okuma-yazma öğrenmesi sağlanmıştır. 1999-2000 öğretim yılında da okuma-yazma seferberliği çalışmalarımız sürdürülürken bu güne kadar toplam 472 okuma-yazma kursu açılıp sonuçlandırılmış, sonuçlanan bu kurslarımızda 2462 kadın, 1216 erkek toplam 3678 vatandaşımıza okuma-yazma öğretilerek okur-yazarlık belgesi verilmiştir. Buna göre okuma-yazma seferberliğinin başlatıldığı 1981 yılında okuma-yazma oranımız %72 lerde iken bugün 14-44 yaş gurubunda %98,7' ye, 45 ve yukarı yaşlarda %89,4'e genel
okur-yazarlık oranımız ise %96'ya yükseltilmiştir. Okuma yazma oranımız %100'e ulaşıncaya kadar çalışmalar sürdürülecektir. Sanat ulusların ortak dilidir. Gerzeli sanatı sever sanatçıyı sever sahiplenir. Her yıl amatör tiyatro ekibi yeni oyunlarla gösterilerini sunarlar. Çalışmalarını çevre il ve ilçelerde de sergileyerek, zamanlarını iyi bir şekilde değerlendirmiş olurlar. Zaman zaman gençlerin düzenlediği müzikli eğlence programları özendirici uğraşlardan biridir. İlçede, Gerze Spor ile Esnaf Spor Kulübü adı altında iki spor kulübü bulunmakta olup faaliyetini sürdürmektedir. Okullar arasında kros yarışmaları, basketbol, hentbol, voleybol karşılaşmaları düzenlenmekte, 23 Nisan 1986 tarihinde yapılan stad gençlerimize her türlü açık hava sporlarından yararlanma olanağı sağlanmakta, ilçemiz kapalı spor salonunda gençlerimiz salon sporları yapmakta ve ülkemizin çeşitli yerlerinden gelen sporcuların ilçemizde kamp ve müsabaka yapması ilçemize hareketlilik kazandırmaktadır. 1981 yılında açılan Atatürk Kütüphanesi 9420 adet kitap ve 441 üyesi ile hizmetini sürdürmektedir.
Kütüphaneden daha çok öğrenci gençlik yararlanmaktadır. En çok edebiyat ve tarih kitaplarına gereksinim duyulmaktadır. 1991 yılında açılan bir matbaası vardır. İlçede bir adet sinema bulunmaktadır. Sinema daha çok kış mevsiminde düğün ve diğer sosyal faaliyetler için kullanılmaktadır. Folklorik dokusu araştırmaya değer bir yapıya sahiptir. Bununla ilgili çalışmalar sürdürülmekte olup kamuya yansıtılmamış bir de türküsü bulunmaktadır. Yerleşim bölgelerine göre giysi farkı dikkati çekmektedir. Başlık parası yakın köylerimizde kaldırılmış ise de uzak köylerimizde hâlâ devam etmektedir. El sanatları ile ilgili dokumalar günlük gereksinim olmaktan çıkmış daha çok hazır eşyalar egemen olmuştur.